KHÔNG SỐNG MÙ QUÁNG

Sao anh thấy cái rác trong con mắt của người anh em, mà cái xà trong con mắt của chính mình thì lại không để ý tới (Lc 6, 41)

Sai lầm của một người bình thường, thì tác hại chỉ riêng mình người ấy, nhưng nếu tư tưởng hoặc công việc của một nhà lãnh đạo hay một người lo việc giáo dục sai lầm thì hệ quả kéo theo sai lầm của cả một thế hệ. Thật vậy, khi những người có trách nhiệm xét đoán và phân định sai thì kéo theo cả một hệ thống sai lầm và hậu quả càng trở nên tệ hại. Đó cũng là điều các bậc thầy Do Thái mắc phải mà Chúa Giêsu lên án họ qua bài Tin Mừng hôm nay.

Điều mà Chúa Giêsu nhắm tới đầu tiên chính là những bậc thầy Do Thái, họ đang bị mù về tâm linh vì không nhận ra Chân Lý, nhận ra Chúa Giêsu là Đấng Cứu Độ, và chính vì sự mù loà đó mà họ đã dẫn đưa cả đoàn dân đến sự sai lạc để rồi phải rơi “xuống hố” diệt vong. Đó là cái mù đức tin, nghĩa là không biết gì về nguyên nhân và cùng đích của cuộc sống, cũng không biết mình đang sống để làm gì, sau này mình sẽ ra sao, cái mù này liên can tới định mệnh đời đời của mỗi người. Cũng cần hiểu mù ở đây là cái mù của con mắt tâm hồn, nghĩa là người biết một đôi điều về phương diện nào đó, học lóm được cái gì đó, nhưng thích phô trương giữa dân chúng, thích làm thầy dạy người khác. Xã hội có nhiều người bị mù con mắt tâm hồn thì xã hội sẽ loạn, giáo xứ lắm kẻ bị mù loà tâm linh thì giáo xứ xuống cấp… nhất là người mù tâm linh kia mà giữ được chức vụ trọng yếu trong cộng đoàn hay giáo xứ thì còn tệ hại hơn. Với tư cách là Kitô hữu, người môn đệ của Đấng đã tự xưng mình là ánh sáng thế gian, ta phải củng cố niềm tin cho trong sáng và vững bền để, trong nhận thức cũng như trong hành động, ta trở nên đuốc sáng soi cho mọi người, về những giá trị siêu nhiên cũng như tự nhiên của cuộc sống.

Chúa Giêsu cũng vạch rõ tính cách của nhiều người trong chúng ta thường thì không thấy lỗi lầm của mình, nhưng lại soi mói dò xét cái lỗi của người khác, mà lắm khi cái lỗi của chúng ta còn lớn gấp trăm lần cái lỗi của tha nhân. Thật vậy, cái lỗi nhỏ như cái rác của tha nhân thì mình dễ nhìn thấy, nhưng cái lỗi lớn như xà nhà của mình thì lại không thấy. Chúng ta dễ dàng kết án cái lỗi nhỏ nhặt của tha nhân, nhưng lại không ý thức về những tội tày đình của bản thân… Chúng ta dễ nói lên ý kiến, nhận định chủ quan về người khác, mặc dù chúng ta chẳng có trách nhiệm để làm việc đó, hay sẵn sàng rêu rao cho mọi người biết về những sai lầm, khiếm khuyết của người khác nhằm ngầm ý đề cao mình hơn. Hãy biết rằng, Chúa Giêsu không cấm chúng ta có những nhận xét khách quan, những nhận xét phân biệt phải trái, sai quấy. Nhưng khi chúng ta kết tội và lên án lương tâm người anh em, là chúng ta xâm phạm quyền chỉ dành riêng cho Thiên Chúa. Trong đời sống cộng đồng, điều này dễ xảy ra khi chúng ta có một chút gì hơn anh chị em mình thì dễ dàng dùng mình làm tiêu chuẩn để lên án người khác, hay những khi “suy bụng ta ra bụng người”, mắt mình dính bụi thì thấy mọi thứ đều bẩn.

********

Lạy Chúa Giêsu là Ánh Sáng thế gian soi chiếu con mắt tâm hồn của mọi người, xin cho chúng con biết gội rửa con mắt tâm hồn mỗi ngày bằng việc suy tư và thực hành Lời Chúa, để chúng con không bị lầm đường lạc lối, đồng thời nhờ ơn Chúa soi dẫn, chúng con có khả năng dẫn dắt tha nhân đến với Chúa. Amen.

LỄ SINH NHẬT MẸ MARIA

Phụng vụ Giáo Hội chỉ mừng kính có ba ngày lễ sinh nhật: Chúa Giêsu, Ðức Mẹ và Thánh Gioan Tẩy Giả. Kinh Thánh đã thuật lại việc sinh ra cách lạ thường nơi Chúa Giêsu và Thánh Gioan Tẩy Giả, cho thấy có sự quan phòng và sắp xếp từ Thiên Chúa, nhưng về việc sinh ra và ngay cả cuộc đời của Ðức Mẹ, Kinh Thánh nói rất ít, ngoài một vài chi tiết rất ngắn gọn có liên quan đến cuộc đời Chúa Giêsu; dù Ðức Mẹ đóng một vai trò quan trọng trong chương trình cứu chuộc nhân loại, vì đã được Thiên Chúa tuyển chọn làm Mẹ Ðấng Cứu Thế. Hôm nay, mừng Sinh Nhật Mẹ Maria là mừng ngày Mẹ đã góp mặt vào đại hội trần thế này. Mừng mẹ đã có những năm tháng thật tuyệt vời nơi dương gian. Mừng cho tình yêu của Mẹ luôn vĩnh cửu, vượt qua mọi thời gian và không gian. Việc mừng sinh nhật của Mẹ Maria ngày hôm nay cũng là dịp để chúng ta chiêm ngắm chức năng Mẹ là Mẹ Nhân Loại – là mọi người chúng ta.

Mẹ Maria là mẹ của loài người bằng cách làm cho đời sống ân sủng, sự sống của Chúa Kitô được nảy sinh và triển nở nơi các tâm hồn. Đối với các tâm hồn sống trong ân sủng, Mẹ Maria dẫn đưa họ đến một đời sống ngày càng mật thiết hơn với Chúa Giêsu, còn đối với các tâm hồn tội lỗi, Mẹ là hiện thân của sự khoan dung nhân hậu. Có thể nói, việc sinh ra Chúa Giêsu cho nhân loại, cũng có nghĩa là Mẹ Maria đã cho nhân loại sự sống siêu nhiên, điều đó cũng thật như những người mẹ cho con cái mình sự sống tự nhiên vậy. Mẹ Maria nuôi nấng, phù hộ, làm lớn lên và phát triển sự sống siêu nhiên của nhân loại để đưa nó tới chỗ hoàn hảo.

Như vậy, chúng ta tôn kính Mẹ bởi vì Mẹ đã đón nhận thánh ý Thiên Chúa qua lời “xin vâng”, khi Mẹ đón nhận thánh ý Chúa,và Ngôi Hai Thiên Chúa đã Nhập Thể trong cung lòng Mẹ. Đây chính là một vai trò trọng yếu trong công trình cứu độ của Thiên Chúa. Nhưng chỉ tôn kính những ơn huệ của Mẹ không thôi thì chưa đủ, mà còn phải noi gương những nhân đức của Mẹ mới là những người con thảo hiếu của Mẹ trên trời. Và noi theo mẫu gương của Mẹ, chính là bắt chước những gương sáng của Mẹ để lại. Những mẫu gương nổi trội nơi Mẹ chính là: đức tin, đức ái, lòng khiêm nhường, tinh thần vâng phục với Thiên Chúa trong vai trò là Nữ Tỳ của Người.

******

Lạy Chúa, ngày sinh nhật của Đức Giêsu Con Một Chúa, Chúa đã mở đầu kỷ nguyên cứu độ, thì hôm nay, ngày sinh nhật của Thánh Mẫu người, xin Chúa cũng rộng ban muôn phúc lộc, và cho chúng con hưởng bình an. Amen

PHÚC HAY HỌA DO TỰ NƠI MÌNH

Bài giảng trong Tin Mừng hôm nay được kể là HIẾN CHƯƠNG NƯỚC TRỜI, trong Tin Mừng Matthêu kể ra 8 cái phúc (Bát Phúc), hôm nay đến lượt Tin Mừng Luca thu lại chỉ còn 4 cái phúc và 4 cái khốn. Đó là hai thành phần xã hội, hai giai cấp đối chọi nhau mà Tin mừng muốn mô tả và để cho người tín hữu lựa chọn.

• Bốn mối phúc và bốn cái khốn trở thành 4 cặp song đối với nhau:

-Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó // Khốn cho các ngươi là những kẻ giàu có.

-Đói khát // no nê.

-Khóc lóc // vui cười.

-Bị bách hại // được trọng vọng ca tụng.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng Chúa Giêsu không chủ trương đói khát và cùng khốn, nhưng Chúa rất yêu thương những thân phận nghèo khó vì họ tin thác vào sự quan phòng của Người. Như thế, người nghèo khó được chúc phúc mà Đức Giêsu muốn nói, chính là những người nhận thức được rằng họ không thể tìm được hạnh phúc cậy dựa vào của cải vật chất đời này. Và từ đó họ sẽ tìm kiếm hạnh phúc chỉ ở nơi Chúa. Lại nữa, người giàu lại muốn giàu thêm nên ngày đêm chỉ lo tính toán không còn chỗ và còn thời gian dành cho Chúa, tệ hơn vì lòng tham họ càng ngày càng trở nên keo kiệt bủn xỉn và không còn biết yêu thương chia sẻ. Cuối cùng, khi đã giàu rồi thì lo hưởng thụ và tự đắc tự hào vênh vang về mình và dễ khinh dể kẻ khác. Họ nghĩ mình đã đầy đủ nên không cần đến Chúa… Như vậy, lời chúc “Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó”, không có nghĩa là ta tìm sự thiếu thốn vật chất, nhưng có một giá trị nội tâm, nó giải thoát chúng ta khỏi mọi ràng buộc với của cải trần thế, và mở rộng lòng mình ra trước sự giàu có tinh thần.

Mặt khác, hình ảnh đối lập giữa những người ăn chơi tiền tỉ bên cạnh những người thoi thóp cần miếng bánh lót dạ cho qua ngày vẫn hằng ngày đập vào mắt chúng ta. Chúa ở bên người đói khát nhưng cũng nhìn thấy kẻ xa xỉ ăn chơi. Chúa nhận ra nỗi đau của kẻ đói để an ủi họ trong ngày phán xét, nhưng cũng khốn nạn cho kẻ no nê mà không biệt đồng loại mình đang chết đói. Lại nữa, con người ngày chạy theo những đam mê trụy lạc, bày ra đủ trò tiêu khiển vui chơi… Họ đã được vui cười, nhưng sự vui cười này đã xô đổ mọi chuẩn mực luân lý và không còn ý thức về tội. sự vui cười đó đã đẩy họ xa dần Thiên Chúa và đi tới sự khóc lóc đời đời trong hoả ngục. Đó cũng là ý nghĩa của lời phúc và khốn cho người đói - kẻ no nê.

TÓM LẠI: Tin Mừng hôm nay cảnh giác chúng ta: Giàu có nhưng tham lam, ích kỷ là cái giàu vô phúc, no nê để nuông chiều xác thịt, mù quáng trước tiếng gọi thiêng liêng thì đó là sự no nê bất hạnh, vui cười mà xao lãng việc đạo đức, những bổn phận của đời sống siêu nhiên, chuẩn bị cho đời sống vĩnh hằng, thì đó là vui cười bất hạnh, được mọi người ca tụng cũng không chắc là được hạnh phúc, vì lòng con người thay đổi, nay hoan hô mai đả đảo cách dễ dàng, hơn nữa, cứ mải miết cho người ta ca tụng là làm nô lệ cho danh vọng, và sẽ sao lãng việc làm vinh danh Thiên Chúa, là bổn phận làm người và làm con Chúa. Khi chê trách sự giàu có, vui cười v.v. Chúa Giêsu có ý chê trách thái độ sống của họ theo kiểu thế gian, làm cản trở việc đi vào Nước Trời.

******

Lạy Chúa, các mối phúc theo Tin Mừng hướng chúng con đến với Chúa và tha nhân, chứ không phải chỉ sống ích kỷ cho riêng mình. Xin cho chúng con nhờ sống vì Chúa và sống cho người khác mà chúng con cảm nhận được hạnh phúc thiêng liêng và đích thực, để chúng con biết vượt lên những khó khăn mà sống một cuộc đời thanh tao giữa vũng lầy tội lỗi. Amen.

HÃY LUÔN BIẾT CẦU NGUYỆN NHƯ CHÚA

Trong những ngày ấy, Đức Giê-su đi ra núi cầu nguyện, và Người đã thức suốt đêm cầu nguyện cùng Thiên Chúa. Đến sáng, Người kêu các môn đệ lại, chọn lấy mười hai ông và gọi là Tông Đồ. (Lc 6, 12-13)

Bài Tin Mừng hôm nay tường thuật việc Chúa Giêsu lựa chọn các Tông Đồ, ban năng quyền cho các ngài và sai đi loan báo Tin Mừng. Để chọn mười hai người trong số các môn đệ theo mình, Chúa Giêsu đã tìm Thánh ý Chúa Cha. Để biết được ý Chúa Cha, Chúa Giêsu đã một mình lên núi cầu nguyện suốt đêm. Thật vậy, khi phải quyết định lựa chọn lớn lao như thế, Chúa Giêsu đã tìm vâng theo Thánh ý Chúa Cha, Ngài luôn cầu nguyện và sống Thánh ý Chúa Cha trong mọi sự.

Ngài cũng khuyên môn đệ : “Hãy tỉnh thức và cầu nguyện kẻo sa cám dỗ”. Thật vậy, Phêrô đã sa cám dỗ chối Thầy vì trước đó trong vườn Cây Dầu, ông đã ngủ thay vì cầu nguyện, Giuđa, sau bữa Tiệc Ly, đã bỏ ra ngoài đang khi Chúa Giêsu và các tông đồ khác cầu nguyện, cho nên Giuđa đã sa ngã nặng nề. Là Kitô hữu, chúng ta chỉ có thể đạt được đích điểm của cuộc đời, nhận được hạnh phúc thực khi thông hiệp vào sự sống của Thiên Chúa. Muốn thế, chúng ta phải tìm, chọn và sống Thánh ý Chúa. Theo gương Chúa Giêsu, chúng ta tìm Thánh ý Chúa qua việc cầu nguyện. Thánh ý Chúa thì nhiệm mầu nên chỉ trong cầu nguyện riêng tư, trong sự kết hiệp thâm sâu với Thiên Chúa, ta mới hy vọng nhận ra được. Cũng thế, khi chọn một ai làm điều gì cho Giáo Hội rất cần cầu nguyện để xin ơn soi sáng, dù trong tư cách mình là cộng đoàn hay tư cách cá nhân đều cần đến ơn Chúa, nếu không thì chỉ có ý mình với đầy những tình cảm, cục bộ, địa phương, phe nhóm, loại trừ, trả thù, ganh ghét… Khi đó là chúng ta tiếp tay cho ma quỷ để chọn chứ không phải cộng tác với Chúa để chọn.

*****

Lạy Chúa, Chúa tạo dựng nên chúng con và luôn muốn chúng con hạnh phúc. Xin Chúa giúp chúng con nhìn lên gương mẫu Chúa Giêsu, để với lý trí và tự do Chúa ban, chúng con biết cầu nguyện để nhận ra và sống Thánh ý Ngài. Amen.

CỐT LÕI CỦA LỀ LUẬT

Tôi xin hỏi các ông: ngày sa-bát, được phép làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay huỷ diệt? (Lc 6, 9)

Luật sa-bát là trung tâm của Mười Điều Răn (x. Xh 20 và Đnl 5), và Mười Điều Răn là trung tâm của toàn bộ Lề Luật. Vì thế, cách hiểu và giữ luật sa-bát diễn tả cách hiểu và giữ toàn bộ Lề Luật, không chỉ Lề Luật Do Thái, nhưng Luật với tư cách là Luật của mọi thời, vì đó là mặc khải phát xuất từ lịch sử cứu độ. Theo Biệt Phái – Pharisiêu, bộ luật dành cho Do-thái dạy phải kiêng việc xác ngày Sa-bát cách triệt để theo mặt chữ, nếu ngày đó có ai đó chỉ cần đi lượm vài nhánh củi về để đun bếp nướng bánh cũng phải bị xử ném đá chết, ngay cả đường đi cũng có một số con đường bị cấm không được đi vào ngày sa-bát. dù cấp bách liên quan đến sự sống cần cấp cứu. Họ coi việc giữ những điều lặt vặt hơn là mạng sống của một con người. Bài Tin Mừng hôm nay tường thuật chuyện Chúa Giêsu khi vào trong hội đường ngày Sabát, thấy có một con người không biết vì một lý do gì mà tay bị bại, Chúa Giêsu xót thương, khi nhìn thấy như vậy. Tay bại sẽ có ảnh hưởng đến công ăn việc làm; không chỉ cho đời sống cá nhân của anh ta, mà sẽ ảnh hưởng đến đời sống của cả một gia đình nhỏ bé của anh nữa. Chúa muốn được chữa lành. Nhưng Ngài biết quanh Ngài lúc này đang có những con người xấu chăm chăm nhìn Ngài, xem có vi phạm Luật ngày Sabát hay không, nên Ngài đã đặt câu hỏi, để cho đám đông thấy ý nghĩa của việc làm của Ngài, Ngài đưa ra hai hành động: “Ngày Sabát được làm điều lành hay điều dữ, cứu mạng người hay hủy diệt”  để soi sáng trí hiểu biết cũng như đánh động lương tâm của những con người đó, cũng như đám đông.

Còn chúng ta thì sao?

Chúng ta đi lễ cốt để nghe Lời Chúa hay là để tìm cớ lên án nhau?

Ngày Chúa Nhật, chúng ta đã thực sự tìm kiếm việc lành, hay vẫn để mình buông theo những điều tội lỗi?

Chúng ta có nhân danh ngày nghỉ, lấy cớ việc đi lễ… để rồi không đếm xỉa đến những người gặp hoạn nạn đang cần đến sự giúp đỡ của chúng ta.

Chúng ta giữ gìn luật Ngày Chúa Nhật cốt để phô trương chính mình và lên án người khác không?

*******

Lạy Chúa, mọi điều luật chỉ có giá trị cứu độ khi được tuân giữ với lòng yêu mến Chúa và tha nhân, xin cho chúng con luôn biết đến với Chúa với tâm tình cảm mến tri ân và đến với anh chị em với tấm lòng yêu thương. Đó mới là tinh thần của điều răn mới mà Chúa muốn nơi mọi người chúng con. Amen.

THỨ TỰ ƯU TIÊN TRONG TÌNH YÊU

Cũng vậy, ai trong anh em không từ bỏ hết những gì mình có, thì không thể làm môn đệ tôi được. (Lc 14, 33)

Để theo Chúa, chúng ta sẽ bị giằng co giữa tin hay không tin, chọn Chúa hay chọn thế gian, chọn hy sinh từ bỏ hay thoả hiệp tình cảm, thú vui, danh vọng và quyền lực. Đức Giê-su đòi những ai tin Người phải sẵn sàng vượt lên và thậm chí trên cả tình cảm gia đình ruột thịt để dứt khoát chọn Chúa và bước theo Người. Sở dĩ Ngài đưa ra điều kiện như vậy để nói lên một sự dứt khoát chứ không phải nửa vời. Người không khuyến khích việc vô ơn bất hiếu với cha mẹ, hoặc phải sống vô tâm vô tình với người thân, nhưng là Người muốn nhấn mạnh đến sự ưu tiên chọn Chúa là trên hết và Người đòi hỏi sự so sánh hơn kém khi phải chọn lựa. Nếu phải chọn lựa giữa Đức Giêsu với cha mẹ và người thân, thì những người quyết tâm theo Chúa phải dám chọn Chúa Giêsu là gia nghiệp. Bỏ cha, bỏ mẹ, vợ con, anh em là bỏ những cái gì ngoài mình, không những thế, Chúa còn đòi hỏi hơn nữa là dám bỏ cả mạng sống nếu phải làm chứng cho Chúa.

Thật vậy, những ai chọn bước theo đời tu, họ phải suy xét kỹ và cầu nguyện xin ơn soi sáng, để xem mình có đáp ứng được những đòi hỏi khắt khe của Chúa qua linh đạo của các dòng hay tu hội không? Còn mọi Kitô hữu, đứng trước một chọn lựa, mà lương tâm và lề luật cho ta biết điều chúng ta sắp làm là không đẹp lòng Chúa, chúng ta có dám từ bỏ không, dù điều đó sẽ làm đẹp lòng cha mẹ, vợ con, anh chị và có lợi cho danh vọng chúng ta, nhưng lại có hại cho linh hồn? Riêng các bạn trẻ, Chúa mời gọi các bạn từ bỏ sự lôi kéo mời chào hấp dẫn hào nhoáng giả tạo mà xã hội đang bày ra để làm lạc hướng các bạn, hãy can đảm từ bỏ lối sống dễ dãi buông thả của người trẻ, để biết sống có kỷ luật đối với bản thân, có trách nhiệm với chính mình và với gia đình và với quê hương giáo xứ.

******

Lạy Chúa, bước đường theo Chúa đòi hỏi chúng con một sự chọn lựa dứt khoát là chỉ chọn Chúa và sống tương quan với Ngài bằng tương quan đức ái với tha nhân. Xin cho chúng con biết từ bỏ những vướng bận làm cản trở việc chúng con đến với Chúa, để chúng con luôn được thanh thoát và trung kiên theo Chúa đến cùng. Amen.

HÃY GIỮ LUẬT BẰNG TÌNH YÊU VÀ LÒNG MẾN

Rồi Người nói: “Con Người làm chủ ngày sa-bát.”

Bộ luật của người Do Thái nhận tại núi Sinai khi Chúa truyền cho Môisen có 10 điều. Và một trong những điều quan trọng là ngày nghỉ Sabat, thuộc giới răn thứ 3 trong thập điều, được tuân giữ chi tiết, cặn kẽ và nếu phạm vào có thể bị ném đá chết. Thực ra, khi ban bố lề luật, Thiên Chúa muốn sự yêu mến và tự nguyện, nhưng dần già, được giải thích quá tỉ mỉ đến cả những chi tiết nhỏ nhặt. Để rồi, các tiến sĩ - kinh sư - biệt phái thì sinh ra vụ luật và dùng luật làm thứ bình phong che chắn và làm lợi cho họ, còn dân chúng thì cảm thấy nặng nề, để rồi thay vì yêu mến và tự nguyện, họ chỉ giữ vì buộc phải giữ và luật trở thành gánh nặng đè trên vai họ. Hôm nay, họ bắt bẻ Chúa Giêsu về luật sa-bát vì 3 lý do:

- Người Pharisiêu chú tâm đến hình thức của luật đến nỗi quên đi bản chất của luật là bác ái yêu thương, họ sẵn sàng để người khác đói khát chứ không thà lỗi luật. Luật là cứu sống chứ không phải giết chết.

- Họ vốn chủ trương là hassidim, nghĩa là giữ luật cách khắt khe, nên khi bắt bẻ Chúa Giêsu là một ngầm ý đề cao về mình và che giấu sự giả hình của mình.

- Họ xem luật như cứu cánh và bắt buộc Thiên Chúa phải theo ý họ mà thưởng công cho họ. Trong khi luật chỉ là dẫn đường, còn cùng đích phải là Thiên Chúa.

Còn chúng ta là người Công Giáo, ngày sa-bát (Thiên Chúa nghỉ ngơi – sau sáng tạo) của người Do Thái đã được thay thế bằng Ngày Chúa Nhật (Chúa Giêsu Phục Sinh – sáng tạo mới), chúng ta đã tuân giữ Ngày Chúa Nhật như thế nào:

- Tham dự Thánh Lễ vì lòng yêu mến hay vì bắt buộc phải đi lễ?

- Làm việc bác ái hay là dửng dưng với những hoàn cảnh khó khăn của đồng loại mà ta gặp thấy? Chúng ta có nhân danh ngày nghỉ, lấy cớ việc đi lễ… để rồi không đếm xỉa đến những người gặp hoạn nạn đang cần đến sự giúp đỡ của chúng ta.

- Chúng ta giữ gìn luật Ngày Chúa Nhật cốt để phô trương chính mình và lên án người khác không?

******

Lạy Chúa Giêsu, xin cho mọi người chúng biết giữ luật vì lòng yêu mến Chúa và quảng đại với tha nhân, hơn là giữ lề luật chỉ vì luật mà lỗi đến đức bác ái công bình đối với tha nhân. Amen.