Translate

Thứ Ba, 2 tháng 6, 2015

CỦA THIÊN CHÚA, TRẢ VỀ THIÊN CHÚA


Vậy thì của Xê-da, hãy trả cho Xê-da; của Thiên Chúa, hãy trả cho Thiên Chúa (Mc 12,17)

Đây là một trong những câu nói của Đức Giê-su, được biết đến nhiều nhất, nhưng thường được hiểu theo nghĩa xã hội ; theo đó Đức Giê-su muốn nêu ra nguyên tắc : phân biệt giữa thần quyền và thế quyền. Hiện nay, tương quan giữa Giáo Hội và thế quyền được xây dựng dựa trên nguyên tắc này. Nhưng trong lịch sử, sự phân biệt này đã không được tôn trọng, hoặc về phía Giáo Hội (nghĩa là Giáo Hội ở trên thế quyền), hoặc về phía thế quyền (nghĩa là quyền dân sự can thiệp vào sinh hoạt của Giáo Hội).

Tuy nhiên, lời của Đức Giê-su không nhắm đến việc tổ chức quyền bính của Giáo Hội và xã hội ; mặc dù, người ta có thể áp dụng lời của Đức Giê-su vào trong lãnh vực này. Lời của Ngài thuộc bình diện thiêng liêng, đụng chạm đến chiều sâu của tâm hồn trong tương quan với Thiên Chúa và những gì không thuộc về Thiên Chúa.

Chúng ta cũng đừng bỏ qua một chi tiết nhỏ, nhưng rất có ý nghĩa : Đức Giê-su không có đồng tiền trong túi, vì thế Ngài nói : “Đem một đồng bạc cho tôi xem” (Mc 12, 15). Điều này không chỉ cho thấy rằng Ngài rất nghèo, nhưng sâu xa hơn thế nữa, tiền của, quyền lực và danh vọng không thuộc về lẽ sống của Ngài. Còn những người chất vấn Đức Giê-su, hoặc chủ trương đóng thuế hay không đóng thuế, lại có sẵn đồng tiền trong túi !

“Những gì thuộc về Thiên Chúa” là những gì ? Đơn giản là những điều ngược lại với tiền của, quyền lực và danh vọng ; đó là chia sẻ, phục vụ và khiêm tốn. Và chúng ta nhận ra những điều này thật rạng ngời nơi khuôn mặt của Đức Giê-su. Vì thế, cách thức tốt nhất để sống lời mời gọi của Đức Giê-su: “Của Xê-da, trả về Xê-da; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa”, là đi theo Đức Ki-tô, là lắng nghe và sống lời của Ngài, là để Ngài trở thành sự sống của chúng ta, ngang qua bí tích Thánh Thể. Trong cuộc sống của tôi, những gì là của Xê-da, và những gì là của Thiên Chúa? Tôi đã trả cho mỗi bên như thế nào? Có trả đủ không?


******

Lời Chúa hôm nay nhắc nhở chúng con: “Của Xê-da, trả về Xê-da; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa”. Xin Chúa soi sáng để chúng con biết phân biệt điều gì thuộc về phần đời, về công bằng xã hội chúng con phải đóng góp cho xã hội, nhưng chúng con cũng đừng quên bổn phận phải có với Chúa là tôn thờ Chúa trên hết mọi sự. Amen.

Chủ Nhật, 31 tháng 5, 2015

VIỆC CHÚA LÀM


Tảng đá những người thợ xây loại ra, trở thành đá góc tường. Ðó chính là công trình của Chúa, công trình kỳ diệu trước mắt chúng ta (Mc 12, 10-11)

Dụ ngôn ông chủ vườn nho và các tá điền, là một ẩn dụ mà Chúa Giêsu dùng để ám chỉ các nhà lãnh đạo Tôn giáo Do Thái. Ông chủ vườn nho là Thiên Chúa, vườn nho là dân Israel, các tá điền là các lãnh tụ ấy, tôi tớ được sai được thu hoạch các hoa lợi là các ngôn sứ, người con của ông chủ là Chúa Giêsu. Thiên Chúa đã giao dân Israel cho các lãnh tụ Do Thái chăm sóc, nhưng họ không chu toàn trách nhiệm. Các ngôn sứ nhiều lần được sai đến nhắc nhở họ, họ đã không nghe mà còn bách hại các vị ấy. Cuối cùng Thiên Chúa sai chính Con Một của mình đến, họ cũng không nghe mà còn giết chết Người Con ấy. Bởi vậy Thiên Chúa truất quyền họ, Ngài ban Nước trời cho một dân khác là Giáo Hội. Phần Chúa Giêsu tuy bị giết chết nhưng Ngài sẽ sống lại và làm nền tảng cho Giáo Hội.

Đọc và suy nghĩ kỹ bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta thấy được Thiên Chúa hết sức yêu thương con người, mà dân tộc Israel được dùng làm điển hình. Ngài đã kêu gọi, tuyển chọn, bảo vệ, hướng dẫn... Nghĩa là người có cả một kế hoạch yêu thương. Khi con người thất tín, ngược đãi và chống lại Thiên Chúa, nghĩa là muốn phá đổ chương trình yêu thương, thì Thiên Chúa đã tìm đủ mọi cách, ngay cả chính Con Một yêu dấu của Người, Người cũng ban cho nhân loại. Thiên Chúa có thất bại không? Không, Thiên Chúa không thất bại. Đức Giêsu đã toàn thắng. Ngài đã phục sinh trong vinh quang. Dù con người bất tín, bất trung, Thiên Chúa vẫn một mực thành tín. Đó chính là chiến thắng của Thiên Chúa.

****

Lạy Cha, chúng con là con cái Cha, Cha luôn yêu thương săn sóc chúng con. Xin cho chúng con ý thức được địa vị cao quý của mình và chúng con phải sống thế nào cho xứng đang. Xin cho chúng con biết khôn ngoan, đón nhận và bảo vệ ơn lộc của Cha, bằng cách tỉnh thức và can đảm khước từ mọi cám dỗ, để chúng con luôn sống trong ánh sáng của Cha. Xin Đức Giêsu, Con Cha, cầu bầu cho chúng con. Xin Chúa cũng hãy dùng cuộc đời chúng con theo ý Chúa, để sinh hoa lợi cho vườn nho của Chúa là Giáo hội chúng con. Amen.

Thứ Bảy, 30 tháng 5, 2015

NHÂN DANH CHÚA CHA, CHÚA CON VÀ CHÚA THÁNH THẦN


Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em. Và đây, Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế. (Mt 28, 19-20)

Ba Ngôi là lò lửa tình yêu lúc nào cũng ngùn ngụt cháy. Ba Ngôi là nguồn mạch tình yêu không bao giờ vơi cạn. Cuộc trao đổi cho đi và nhận lãnh làm cho tình yêu của Ba Ngôi Thiên Chúa ngày càng sung mãn dồi dào. Tất cả mọi tình yêu đều bắt nguồn từ Chúa Ba Ngôi. Tất cả mọi tình yêu muốn trung thực và bền vững đều phải học theo khuôn mẫu tình yêu Chúa Ba Ngôi. Hạnh phúc là ta được tham dự vào bầu khí yêu đương của Chúa Ba Ngôi. Hạnh phúc sẽ đến khi mọi người biết yêu thương nhau trong tình yêu của Chúa Ba Ngôi.


Hôm nay, khi truyền cho ta đi rửa tội cho mọi người nhân danh Chúa Ba Ngôi, Đức Giêsu muốn ta đem tình yêu rửa sạch những oán ghét hận thù đang tàn phá thế giới. Người mong ta đem ngọn lửa tình yêu thắp sáng những gọc tối tăm chiến tranh, chia rẽ. Người mong ta đem mưa tình yêu tưới gội những vùng đất khô cằn vì thiếu vắng tình thương tha thứ. Người muốn cho tình yêu lên ngôi ngự trị trong hết mọi tâm hồn.

Tình yêu Ba Ngôi Thiên Chúa không chỉ hiện hữu giới hạn nhỏ hẹp trong tâm hồn những người đã lãnh nhận, đã được chọn làm Con Chúa, nhưng cần được chia sẻ, trao tặng, cho đi với tha nhân, với muôn dân, không phân biệt dân tộc, sắc tộc, giàu nghèo, giai cấp, để mọi người đều được chung hưởng, đều được thánh hóa, xứng đáng trở nên nghĩa tử của Thiên Chúa. Như thế, Tình Yêu vượt ra khỏi mọi rào cản cá nhân, vị kỷ, dửng dưng, vô cảm, vô tình, bất nhân, đố kỵ, ganh ghét, hận thù để chân thành, nhiệt tình đến với tha nhân, bất kể quen hay lạ, thân hay thù. Vì yêu thương chính là giới răn quan trọng của Chúa Giêsu ban cho toàn thể nhân loại.

Những lời cuối của Tin Mừng thánh Matthêu cũng là lời cam kết sau cùng của Chúa Giêsu, sẽ đồng hành, an ủi, che chở, nâng đỡ, phù hộ, cứu giúp các Tông Đồ, các tín hữu Kitô đến ngày tận thế. Như thế từng con chiên được Chủ Chiên Nhân Từ hết mực thương yêu đùm bọc chăm sóc, hiệp nhất làm một trên đường hy vọng, mặc cho bão táp, giông tố, mãnh thú, ác nhân, ma quỷ vây quanh hãm hại, bắt bớ, giết chóc.

***

Lạy Thiên Chúa Ba Ngôi, xin ghi dấu ấn Tình Yêu quảng đại, giao hòa và hiệp nhất trên chúng con, mỗi khi chúng con làm dấu Thánh Giá, để chúng con luôn chọn Thiên Chúa làm Cha, hầu được sống nhờ Chúa, với Chúa và trong Chúa, cùng luôn đem Tin Mừng chia sẻ đến mọi người. Xin cho chúng con cảm nhận rằng bí quyết để được hạnh phúc tuyệt vời là cùng nhau sống yêu thương gắn bó nên một như Ba Ngôi Thiên Chúa, nhờ đó mỗi thành viên trong gia đình và cộng đoàn sẵn sàng xóa bỏ những bất hòa chia rẽ để tiến tới đời sống yêu thương hiệp nhất theo mô hình Ba Ngôi. Xin cho tình yêu của Ba Ngôi liên kết chúng con nên một, để đời sống gia đình và cộng đoàn chúng con trở thành hình ảnh sống động của Thiên Chúa Ba Ngôi. Amen!

Thứ Sáu, 29 tháng 5, 2015

THÀNH KIẾN


Ông lấy quyền nào mà làm sự đó? Và ai đã ban quyền cho ông để làm như vậy? (Mt 11, 28)

Việc Chúa Giêsu đánh đuổi những người buôn bán trong Đền thờ đã khiến các trưởng tế, luật sỹ và kỳ lão nổi giận. Họ đến chất vấn Ngài: “Ông lấy quyền nào mà làm sự đó?” Chúa Giêsu không tự đưa ra câu trả lời, nhưng hỏi ngược lại họ nguồn gốc phép rửa của Gioan Tẩy giả. Không phải Ngài né tránh vấn đề, nhưng đây là cách Ngài khuyến khích họ suy nghĩ: nếu họ đừng có thành kiến nhưng biết sáng suốt nhận định thì họ sẽ thấy rõ sứ mạng của Gioan là bởi trời, và với lời giới thiệu của Gioan Tiền Hô cùng các hành động, lời nói của Đức Giêsu, các thượng tế, các kỳ mục thừa biết về sứ mệnh của Đức Giêsu. Thế nhưng vì không tin, họ chất vấn Đức Giêsu về nguồn gốc quyền bính của Ngài. Điều đó cho thấy thái độ cố chấp, cứng tin của họ. Vì thiếu chân thành, thiếu thiện chí, họ không được đón nhận ơn cứu độ.

****

Lạy Cha, xin dạy chúng con biết cộng tác với nhau trong việc xây dựng Nước Trời ở trần gian. Xin cho chúng con đến với nhau không chút thành kiến, và tin tưởng vào thiện chí của nhau. Khi cộng tác với nhau, xin cho chúng con cảm thấy Cha hiện diện, nhờ đó chúng con vượt qua những tự ái nhỏ nhen, những tham vọng ích kỷ và những định kiến cằn cỗi.


Lạy Chúa, trước các biến cố trên thế giới và biến cố đời chúng con, Chúa vẫn thể hiện quyền năng và sự quan phòng của Chúa. Thế nhưng nhiều lúc chúng con vẫn không nhận ra tình yêu thương, không nhận ra sự hiện diện của Chúa trong đời thường. Xin giúp chúng con thoát ra khỏi tình trạng mê muội đáng trách của mình. Xin cho chúng con biết cởi mở đón nhận Chúa, luôn xác tín Chúa can thiệp vào cuộc đời chúng con. Nhờ đó chúng con được sống trong niềm vui và sự an bình của Thiên Chúa. Amen. 

Thứ Năm, 28 tháng 5, 2015

CẦU NGUYỆN CÙNG ĐỨC TIN VÀ SỰ THA THỨ

Tất cả những gì các con cầu xin, hãy tin rằng các con sẽ được, thì các con sẽ được điều đó. Và khi các con đang đứng cầu nguyện, nếu các con có điều gì bất thuận với ai, hãy tha thứ để Cha các con trên trời cũng tha cho các con.  Nếu các con không tha thứ, thì Cha các con trên trời cũng không tha tội cho các con (Mc 11, 24-26)

Trong trình thuật Tin Mừng hôm nay (Mc 11, 11-26), chắc chắn lời của Đức Giê-su dành cho cây vả là khó hiểu, thậm chí khó chấp nhận nhất: “Muôn đời sẽ chẳng còn ai ăn trái của mày nữa!” Thật tội cho cây vả đang xanh tốt, vì không phải là mùa ra trái thì làm sao có trái mà hái! Nhưng lại bị Đức Giê-su nguyền rủa, đến nỗi phải chết khô tận gốc rễ ngay hôm sau: “Kìa Thầy xem, ông Phê-rô nói, cây vả Thầy rủa đã chết khô rồi!” Phải chăng tâm hồn tôi cũng như cây vả trong đoạn Tin Mừng hôm nay: nếu chỉ nhìn tôi đọc kinh dự lễ, người ta tưởng tôi đạo đức sốt sắng lắm. Nhưng nếu nhìn vào tận đáy lòng tôi, người ta sẽ thấy đó chỉ là một cái cây khô héo? 

Cây vả còn là hình ảnh của dân Do Thái khi xưa. Cách sống đạo của họ bề ngoài tốt đẹp như là một cây lá xanh, nhưng thực chất không có tinh thần thờ phượng Thiên Chúa đích thực. Cụ thể của lối sống đạo đó là sinh hoạt ở nơi đền thờ: một mặt người ta chỉ lo buôn bán lễ vật mà không quan tâm tới thi hành ý Thiên Chúa, mặt khác là kỳ thị không cho người ngoại vào Đền thờ. Như thế, việc thờ phượng Thiên Chúa đã bị làm lệch lạc: “Nhà Ta là nhà cầu nguyện cho muôn dân, thế mà các ngươi đã biến thành hang trộm cướp.” Qua hành động đánh đuổi những người buôn bán, Chúa Giêsu muốn thanh tẩy việc thờ phượng. Tâm hồn tôi cũng là Đền thờ của Thiên Chúa. Nếu như hôm nay Chúa Giêsu vào đó và “đưa mắt quan sát mọi sự,” Ngài sẽ thấy gì? Có những gì khiến Ngài không hài lòng? Ngài sẽ nổi giận đánh đuổi và lật đổ những gì?   

Cây vả cũng chính là hình ảnh nói về mỗi người chúng ta, phải sẵn sàng bất cứ lúc nào, bất cứ mùa nào, để cho Đức Giê-su, với tư cách là Ngôi Lời, là Đấng mà nhờ Người mà mọi sự được tạo thành, đến viếng thăm và thu hoạch hoa trái. Và nếu chúng ta bất lực, Người mời gọi chúng ta hãy có lòng tin, như Đức Giê-su trả lời ông Phê-rô, khi chứng kiến cây vả chết khô: Anh em hãy tin vào Thiên Chúa. Thầy bảo thật anh em: nếu có ai nói với núi này: “Dời chỗ đi, nhào xuống biển!”, mà trong lòng chẳng nghi nan, nhưng tin rằng điều mình nói sẽ xảy ra, thì sẽ được như ý. (Mc 11, 23)

Tuy đức tin và đời sống cầu nguyện là hai vũ khí không thể thiếu được đối với người Kitô hữu. Nhưng để đời sống đức tin và cầu nguyện được phát triển toàn vẹn, con người phải thể hiện lòng bác ái đối với anh chị em mình. Chỉ khi nào ta thực sự chấp nhận, tha thứ cho anh em mình thì khi đó ta mới thực sự sống trọn niềm tin vào Thiên Chúa.

*****

Lạy Chúa Giêsu, suốt cuộc đời của Chúa, Chúa không ngừng dạy dỗ chúng con sống yêu thương và đó chính là con đường duy nhất dẫn chúng con tới hạnh phúc. Xin cho mọi người trong gia đình con được biết yêu thương, nâng đỡ nhau, để từ hạnh phúc ấy, tình yêu của chúng con lan rộng đến anh chị em trong khu xóm, trong xứ đạo và đến hết mọi người chúng con gặp gỡ. Amen.

Thứ Tư, 27 tháng 5, 2015

LÒNG TIN SẮT SON.

  


Chúa Giêsu đáp: “Được, lòng tin của anh đã cứu chữa anh”. Tức thì anh ta thấy được và đi theo Người. (Mc 10, 52)

Liền sau câu chuyện Gioan và Giacôbê xin hai địa vị ưu tiên trong nước Chúa Giêsu sắp thành lập, Máccô viết tiếp chuyện anh mù Bar-ti-mê như để sửa lưng các môn đệ. Bar-ti-mê là tấm gương cho tất cả những ai muốn thấy Chúa Giêsu thực sự là ai, và thực lòng muốn đi theo Ngài. Mặc dù mù, nhưng anh ta tha thiết “xin cho tôi được thấy”, và cuối cùng anh ta đã thấy. Khi thấy rồi, anh ta còn đi theo Chúa Giêsu lên Giêrusalem (ở đó Ngài sẽ chịu nạn, chịu chết và sống lại)

Trong văn chương và nghệ thuật, cảm hứng về mắt bao giờ cũng đẹp. Trái lại, khi nói về mắt, Phúc âm lại nói về đôi mắt mù. Mù đôi mắt thân xác đã bất hạnh, mù đôi mắt tâm hồn còn là một bất hạnh lớn hơn. Mù đôi mắt tâm hồn là “mù” mà không chấp nhận mình “mù”, vì nghĩ rằng mình vẫn sáng suốt để nhận ra Chúa. Nhưng đâu ngờ đằng sau đôi mắt ấy, có thể chỉ là một màn đêm lạnh lẽo, một tâm hồn trống trải buồn tênh, chẳng buồn nghe và thực thi Lời Chúa nữa. Đó thực sự là một thảm trạng mà những ai sống xa Chúa không nhận ra, và hồn nhiên tiếp tục sống trong màn đêm mà họ nghĩ đó mới là thế giới ánh sáng nơi họ thuộc về.


****

Lạy Chúa là Ðấng quyền năng, xin phá tan những bóng đêm đang che kín địa cầu. Bóng đêm của sự dữ hoành hành. Bóng đêm của sa đoạ và bất công. Bóng đêm khiến lòng người lạnh vắng giá băng. Tình người băng giá. Lòng người mù tối bởi ích kỷ và tham lam. Xin khai mở cho trần gian ánh sáng của yêu thương để xóa tan hận thù. Ánh sáng của chân lý để đẩy lùi những mưu đồ bất chính, những oán giận hờn ghen. Xin mở mắt tâm hồn để chúng con thấy Chúa đang hiện diện nơi tha nhân. Xin giúp chúng con đừng vì sự mù tối của mình mà gây nên đau khổ cho người khác. Xin giúp chúng con biết mang lại ánh sáng yêu thương, ánh sáng công bình, bác ái và tình hiệp nhất cho gia đình và xứ đạo chúng con. Xin ban cho chúng con lòng tin sắt son vào Chúa để chúng con luôn tín thác và cậy trông trọn vẹn nơi Chúa. Amen

Thứ Ba, 26 tháng 5, 2015

THEO CHÚA LÀ HY SINH VÀ PHỤC VỤ


Con Người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ, và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người. (Mc 10, 45)

Hai anh em Gia-cô-bê và Gioan đến xin với Đức Giê-su : “ Xin cho hai anh em chúng con, một người được ngồi bên hữu, một người được ngồi bên tả Thầy, khi Thầy được vinh quang”.Như thế, dường như đối với hai môn đệ, việc đi theo Đức Giêsu là một con đường, một cách thức để có được vinh quang thần thánh, ngang qua việc ngồi bên cạnh Đức Ki-tô vốn đầy vinh quang. Khi đó, theo cách nghĩ thông thường của thế gian, người ta sẽ có quyền bính! Và khi có quyền bính, thì sẽ có tất cả. Trong khi Đức Giê-su lại khiêm nhường, trút bỏ vinh quang vốn có, để hạ mình hướng tới con đường Thập Giá, để trở nên nhỏ bé, để tự xóa mình đi, để dâng hiến và phục vụ ; thì nơi các môn đệ, lại tồn tại một tham vọng làm lớn, và điều này tất yếu kéo theo sự ganh tị, tranh chấp và loại trừ. Mỗi người chúng ta đều có nhiều tham vọng,  lớn hay nhỏ còn tùy hoàn cảnh nhưng chắc chắn những tham vọng thuộc về trần gian bao giờ cũng đi ngược với con đường Thập Giá của Đức Ki-tô. Chính vì vậy, khi ý thức mình là con cái Chúa - Đấng chọn tham vọng ngược lại hoàn toàn tham vọng của thế gian, chúng ta được mời gọi ở lại với Đức Ki-tô, và có tương quan thiết thân với Ngài, ngang qua việc không ngừng chiêm ngắm Ngài trong các Tin Mừng, để hiểu sâu xa, thấm nhuần và yêu mến con đường Thập Giá của Ngài.


Khi nghe hai môn đệ kia xin với Đức Giê-su như vậy, mười môn đệ khác tỏ ra tức tối ; điều này có nghĩa là, các ông có cùng một tham vọng. Trong bài Tin Mừng này, chỉ trong vài chữ, Lời Chúa cho chúng ta nhận ra lòng ham muốn quyền bính, tham vọng làm lớn tác hại như thế nào trong tương quan với Chúa và với nhau. Nhưng Đức Giêsu thật kiên nhẫn khi đối diện vấn đề không hề nhỏ này nơi các môn đệ . Ngài nêu ra một cách thức thi hành quyền bính giữa các môn đệ hoàn toàn ngược hẳn với cách thức bình thường, khiến các môn đệ và cả những ai đã, và đang theo đuổi những tham vọng tương tự phải bất ngờ, phải nghĩ suy trong phút nhìn lại mình, và cảm nhận được chân lý : “ai muốn làm lớn giữa anh em thì phải làm người phục vụ anh em; ai muốn làm đầu anh em thì phải làm đầy tớ mọi người”. Và Đức Giêsu không nêu ra một nguyên tắc suông, nhưng Ngài luôn luôn nói điều Ngài sống : “Vì Con Người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ, và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người.”


****

Lạy Chúa Giêsu mến yêu, làm người ai cũng mong có kẻ yêu người mến. Ai cũng mong trở thành người có danh có phận giữa đời. Nhưng Chúa ơi, chúng con lại quá đòi hỏi nơi tha nhân, chúng con đòi được phục vụ, chúng con đòi quyền lợi, chúng con thường tham lam ích kỷ. Thế nên, người thương thì ít, kẻ ghét thì nhiều, Xin giúp chúng con biết sửa đổi cách nghĩ, cách hành động giống như Chúa đã nghĩ và hành động. Xin cho chúng con biết sống vì người khác. Xin giúp chúng con biết tìm niềm vui trong sự khiêm tốn phục vụ mọi người. Xin cho chúng con luôn nhớ rằng: người cao trọng không phải là kẻ có chức có quyền mà là người cống hiến cuộc đời để phục vụ tha nhân trong bổn phận của mình. Xin giúp chúng con biết mặc lấy tâm tình của Chúa để sống hy sinh vì lợi ích của tha nhân. Amen.